Nederland kiest
analyse
kwesties overzicht galerij regeerakkoord
Oom Fortuyn

Door Henk van Hoorn - hoofdredacteur NOS Radio - 7 maart 2002

Melkert en Fortuyn in debatDe kiezers die op tijd naar bed zijn gegaan, hebben iets gemist. Na middernacht toonde de televisie een fascinerend schouwspel: vijf heren in begrafenisstemming met een irritante oom die een foute mop heeft verteld. Achteroverhangend in hun stoel liggen ze chagrijnig te wezen, de lijsttrekkers van de vijf grotere partijen. En oom Fortuyn speelt de vermoorde onschuld. Kan hij het helpen dat hij zoveel stemmen heeft gekregen? Hij zegt toch alleen maar wat hij denkt? Dijkstal krijgt na drie kwartier zo'n haast om het gezelschap te ontvluchten dat hij tijdens de afkondiging van Paul Witteman al met zijn jas aan staat. En het valt te vrezen dat het met het humeur van Melkert ('ik feliciteer mijn collega's omdat dat nu eenmaal een democratische gewoonte is') de komende maanden niet meer goed komt. Het gezicht van een oorwurm is vergeleken met dat van hem een zonnetje.

Warboel
De verkiezingsavond zelf was, als vanouds, een warboel. Radio en televisie kunnen nog steeds niet accepteren dat er bij de gemeenteraadsverkiezingen geen einduitslag is. Daarom werd deze keer halverwege de avond de uitslag van een landelijke enquête ingezet. Met, net als vier jaar geleden, een Babylonische spraakverwarring als gevolg. Het werd zo erg dat presentatrice Clairy Polak op de radio verzuchtte: "Dat gegoochel met die cijfers, daar word ik niet goed van". Zij en haar televisiecollega's moesten voortdurend beklemtonen dat het toch echt om plaatselijke verkiezingen ging, terwijl intussen de mogelijke regeringscoalities de kijkers om de oren vlogen. Thom de Graaf kreeg zelfs de vraag wanneer hij eindelijk persoonlijke consequenties uit de verkiezingsnederlaag trekt. Misschien is het verstandiger om de gemeenteraadsverkiezingen voortaan aan de lokale omroepen over te laten. Hoewel ik dat slotdebat natuurlijk voor geen goud had willen missen.

Rouwverwerking
De uitslag van de verkiezingen is vooral voor PvdA, VVD en D66 een klap die een paar weken rouwverwerking zal kosten. De ontevreden, een beetje verwende kiezers, die niet meer accepteren dat er in dit land nog onopgeloste problemen zijn, stemden massaal voor Fortuyn en Fortuyn-achtigen. Het moet voor de traditionele partijen, die nog geloven in zwaar geamendeerde partijprogramma's en zorgvuldig opgestelde kandidatenlijsten, een verbijsterende ervaring zijn. Het blijkt dat grote groepen kiezers vertrouwen schenken aan een welbespraakte meneer die onvrede uitstraalt. Of die Pim Fortuyn heet ("Ik ben niet in de politiek gegaan omdat ik er zo'n zin in had"), of André Hazes ("Ik ga het fileprobleem in Ronde Venen aanpakken") maakt niks uit. Het is voor veel mensen gewoon een uiting van ongenoegen. Het is niet voor het eerst dat dit gebeurt, maar de massaliteit is opvallend.

Fijne taak
Voor de traditionele partijen ligt er nu de fijne taak om de schade bij de Tweede-Kamerverkiezingen beperkt te houden. Dat zal niet meevallen. Onderstrepen wat er de afgelopen jaren allemaal goed is gegaan, helpt waarschijnlijk niet. Dat willen de ontevredenen helemaal niet horen. Ze hebben een medicijnman ontdekt, en die zal al die prutsers in Rotterdam en Den Haag wel eens eventjes goed de waarheid zeggen. Dat zo'n medicijnman na verloop van tijd door de mand valt - zie de heer Nagel in Hilversum - maakt niet uit. Dan zoeken ze gewoon weer een nieuwe. Het belooft dan ook een spectaculaire verkiezingsstrijd te worden, althans voor de liefhebbers van psychologisch drama.

Verslag debat (met video)

 

Commentaren van de ochtendbladen

 

 
 
NOS nieuws NOVA Den Haag Vandaag zoeken stuur een e-mail naar: nederlandkiest@rtv.nos.nl
 
Sitetips AV-archief Den Haag Analyse Columns Stemwijzer De klas Het plein Uitslagen Kiezen Partijen Nieuws NOVA NOS