Door Chris Ostendorf - Den Haag Vandaag

Het was van het begin af aan al duidelijk: Pim Fortuyn had de nieuwe partij Leefbaar Nederland gekaapt. Fortuyn wil premier van Nederland worden, en had een campagneteam nodig. Het omgekeerde was ook waar: Leefbaar Nederland was een stuurloos schip, en had een herkenbare kapitein nodig. Maar het verstandshuwelijk tussen de twee bleek een moeizame relatie te worden die van het prilste begin af aan onder grote druk stond. Nog geen 5 minuten na zijn verkiezing tot lijsttrekker van Leefbaar Nederland zei Fortuyn in zijn aanvaardingsspeech: "U mag ook weten dat het mij zwaar te moede is. Het is een opgave die buitengewoon zwaar is, dat heeft met U en met mijn persoon te maken. "

Zwaar te moede, omdat Fortuyn wel wist dat hij een partij ging leiden, die op belangrijke thema's zwaar verdeeld is. En ook omdat hij wel wist dat hij zelf veel te eigenwijs is om zich te voegen in een partijdiscipline. Feitelijk ging het op de eerste congresdag al mis. Het onderwerp was ook toen al het asielbeleid. Het voorstel van Fortuyn om paal en perk te stellen aan de instroom van asielzoekers kwam aan de orde. Om de beurt namen voor en tegenstanders van een streng asielbeleid het woord. Romantische idealisten pleitten voor een ruimhartiger asielbeleid, waarna strenge hardliners het quotum van Fortuyn steunden. De tegenstanders van een hard asielbeleid wisten met een nipte meerderheid het voorstel Fortuyn uit het verkiezingsprogramma te schrappen.

Na deze inhoudelijke tegenslag voor Fortuyn komt de verkiezing van de lijsttrekker: De zaal staat op zijn kop als de nieuwe leider Pim Fortuyn met een overweldigende meerderheid tot aanvoerder wordt gekozen. Fortuyn spreekt lang, professioneel en overtuigend; de zaal hangt aan zijn lippen en barst regelmatig uit in een ovationeel applaus. Fortuyn schetst hoe hij de wachtlijsten in de zorg gaat aanpakken, en wat hij van het landbouwbeleid en het onderwijs vindt. "Ja, en dan was er nog het asielbeleid" vervolgt hij.

"I had a dream, I HAD A DREAM, het is een droom van een wereld zonder grenzen, waar je kunt zijn waar je wilt, mensen kunt ontmoeten, liefdes beleven, je nuttig kunt maken op de plek die je kiest. En toen kwam er een vliegtuig, en nog een, en nog een, en nog een, . en lag de droom aan diggelen." Tegen de partijgenoten zegt hij: "wat ik zou willen is minder gemoraliseer, en de feiten laten spreken." Refererend aan het schrappen van zijn voorstel een maximum van 10.000 asielzoekers toe te laten, voegt hij er nog waarschuwend aan toe: "u heeft mij zojuist gekozen als lijsttrekker, maar u heeft niet geëist dat ik mijn verstand zou inleveren en dat ben ik ook niet van plan."

Iedereen wist op het congres van 25 november hoe Fortuyn dacht over het asielbeleid; hij had het zelfs op het congres nog fijntjes uit de doeken gedaan. Toch wilde Leefbaar Nederland koste wat kost de oud-hoogleraar als boegbeeld en stemmentrekker binnenhalen. Zijn extremistische denkbeelden over het asielbeleid en de islam waren overbekend, maar Jan Nagel nam die voor lief. Het doel heiligt de middelen, moet hij gedacht hebben. En de leden sloten de nieuwe leider maar al te graag in hun armen. Op het congres hing een zinderende feeststemming van mensen die voelden dat met Fortuyn de verkiezingszege binnen handbereik lag.

Maar wie tussen de applausgolven door nog heeft opgelet, heeft letterlijk kunnen horen dat Fortuyn niet van plan was zich ook maar iets gelegen te laten liggen aan de mening van de partij. Fortuyn: "We zijn een politieke beweging, geen partij. (.) Er zijn hier veel vergadertijgers die er een partij van willen maken. Waar het ons echter om moet gaan, dat is de band tussen de volksvertegenwoordiger en zijn kiezer. En daar moet je als partij niet tussen willen schuiven." Fortuyn had alleen het campagneteam nodig voor de organisatie van zijn troonsbestijging. Pim wil premier worden en geen partijleider. Nu partijvoorzitter Nagel Fortuyn halverwege de rit uit de partij heeft gezet, zal de leider het zonder leden moeten doen maar slechts met volgelingen. "Hij zegt wat ie denkt, en doet wat ie zegt, daar kunt u van op aan" zei Fortuyn tegen zijn achterban. Tot op heden heeft ie zich daar letterlijk aan gehouden.