Bas van der Vlies (59) is al sinds 1986 de onomstreden fractievoorzitter van de Staatskundig Gereformeerde Partij (SGP), de partij van gereformeerden, voor wie het 'Woord Gods' belangrijker is dan een partijprogramma. De voormalige wiskundeleraar heeft lang en diep nagedacht voor hij de stap van de Utrechtse Provinciale Staten naar de Tweede Kamer maakte. "Ik heb nooit staan trappelen van ongeduld. Het was zo'n verantwoordelijkheid. Ik voelde mij jong en onervaren. Het betekent nogal wat voor je gezin, dat had ik toen al scherp door. Ik zag het als een opdracht, als een roeping in mijn leven om die weg te gaan die God voor mij geopend had."

De vader van vijf kinderen, drie dochters en twee zoons, studeerde in Delft weg- en waterbouwkunde. Hij zat van 1974 tot 1981 voor de SGP in de Provinciale Staten van Utrecht en was hij als conrector verbonden aan de Utrechtse christelijke scholengemeenschap Blaucapel, waar hij al sinds 1967 werkte. Sinds de oprichting van het Reformatorisch Dagblad is hij lid van de raad van bestuur van die krant.

Ingenieur. B.J. van der Vlies is half politicus, half prediker en mag wereldlijke thema's graag met een toepasselijke bijbeltekst onderstrepen. Deze ouderling van de Nederlandse Hervormde Kerk heeft het protestantisme dan ook met de paplepel ingegoten gekregen. Zijn vader was onderwijzer in een kerkdorp in de Alblasserwaard.

Hij is opgevoed in offervaardigheid en behulpzaamheid. "Ik kan u niet vertellen hoeveel pannen soep wij in ons dorp hebben rondgedeeld op aanwijzen van mijn ouders. En als het gesneeuwd had 's nachts, werden wij een uur eerder uit bed getrommeld, kregen we warme kleren aan en een bezem in de hand, zo'n schuif, dan moesten we de stoepjes gaan schoonmaken bij oude mensen, bij invalide mensen. En ik kan u verzekeren dat het best koud is als je een uur eerder uit je bed wordt getrommeld. Ik had er niet altijd zin in, dat zeg ik er heel sportief bij", vertelt Van der Vlies in het Reformatorisch Dagblad.

Oppositie
De SGP stelt zich sinds haar oprichting in 1918 'gouvermenteel' op, dat wil zeggen dat ze de overheid als instelling van God ziet en daarom elk kabinet uitsluitend inhoudelijk wil beoordelen. Van der Vlies klaagt zelden over de invloed van een kleine fractie als de zijne. "We moeten bescheiden zijn. Uiteraard hoop je dat er gehandeld wordt naar de heilzame geboden des Heeren. Dat klinkt archaïsch, maar het is goed bedoeld. De praktijk is dat je de Kamer kunt overtuigen als je met goede voorstellen komt."

Maar het Paarse kabinet ging de SGP in veel opzichten veel te ver. Na verschillende aanvaringen met vooral D66-minister Borst heeft 's lands oudste en meest gezagsgetrouwe partij voor het eerst een fundamenteel andere houding aangenomen. In de zomer van 1999, toen het kabinet nieuwe wetten aankondigde als de afschaffing van het bordeelverbod, verruiming van het gebruik van foetaal weefsel en de euthanasiewetgeving, kwam de partij tot de conclusie dat Paars haar dwong een historisch andere houding te kiezen. Sindsdien voert de SGP voor het eerst in haar geschiedenis oppositie.

Iets is geknapt
Van der Vlies grootste bezwaar tegen het beleid van Paars is dat het recht op zelfbeschikking te ver zou worden doorgevoerd. Volgens de fractievoorzitter vervullen met name minister Borst en haar partij D66 hierin een voortrekkersrol. "Het hoort bij hun politieke profiel om veel ruimte te maken voor alles dat met zelfbeschikking te maken heeft. En ze krijgen de VVD en PvdA daarin mee."

Borst is volgens Van der Vlies de drijvende kracht achter vele liberaliseringen. Medisch-ethische kwesties zijn haar stokpaardje, de introductie van de abortuspil, het oprekken van de wettelijke 24-wekengrens voor abortus, het toestaan van het gebruik van foetussen voor onderzoek en het niet meer strafbaar stellen van euthanasie hebben ervoor gezorgd dat er bij Van der Vlies "iets is geknapt'', zo zegt hij zelf in de Volkskrant. Hij neemt het de regeringspartijen kwalijk dat ze in dit soort kwesties te weinig écht naar de kleine christelijke partijen luisteren. Van der Vlies: "De debatten die we voeren zijn waardig en hoffelijk, maar onze argumenten zijn bijna nooit terug te vinden."

Roeping voor de vrouw
De SGP ligt geregeld onder vuur vanwege haar beleid geen vrouwen in te schrijven als gewoon lid. De beschuldigingen komen onder meer van het VN-Comité ter Bestrijding van Discriminatie van Vrouwen (CEDAW), dat stelt dat het beleid van de SGP in strijd is met het Vrouwenverdrag van de Verenigde Naties. Van der Vlies heeft de verwijten altijd resoluut van de hand gewezen. ,,Het is ook geen kwestie van discriminatie. Wij zien, op bijbelse gronden, een andere roeping voor de vrouw'', aldus Van der Vlies in het AD.

Toch twijfelt ook deze fractievoorzitter wel eens of het beleid van de SGP geen vrouwen in te schrijven als gewoon lid in de toekomst nog gehandhaafd kan blijven. "De druk binnen de partij om vrouwen gewoon lid te laten worden zal toenemen. Niet nu direct, omdat de Verenigde Naties ons kapittelt, maar over een aantal jaren. De meisjes in onze kring gaan gelijk op met de jongens in scholing en ontwikkeling. Dat zal niet zonder gevolgen blijven.", zei hij tegen de Volkskrant. "Ik zie dat zich veranderingen voordoen in mijn achterban. Als ik kijk naar mijn moeder, mijn vrouw en mijn dochters dan maken zij een andere ontwikkeling door. Vroeg of laat zal de discussie weer oplaaien. En als er een meerderheid komt die er anders over denkt, zal het verbod verdwijnen."

Beroep van dominee
Van der Vlies is van alle fractieleiders in de Tweede Kamer de langstzittende. En hij is voorlopig niet van plan op te stappen. " Ik zie het als een verwaardiging, als een groot voorrecht een steentje te mogen bijdragen aan het bestuur van dit land. Het is belangrijk, ik zou geen belangrijker werk weten." Of het zou het beroep van dominee moeten zijn.