|
Nagel: opportunistische mediabespeler
"Een rasopportunist." "Ongelooflijk gericht op scoren."
Het verbaast zijn oude politieke en mediavrienden niets
dat Jan Nagel (62) met zijn Leefbaar Nederland de media
danig in beroering brengt. Al sinds de jaren '60 doet
hij van zich spreken: als PvdA'er, als VARA-man en sinds
een paar jaar als voorman van de 'Leefbaren'.
 De
collega's van weleer bewonderen zijn prestaties, doorzettingsvermogen
en talent om de media te mobiliseren. Het is ook een
"hele aardige man", zegt oud-PvdA-collega
Harry van den Bergh in het tv-programma NOVA.. "Toen
ik in politieke moeilijkheden kwam, stond hij de volgende
dag op de stoep met een grote bos bloemen op de stoep."
In hetzelfde programma is echter ook veel kritiek op
Jan Nagel te horen. Politicoloog Bart Tromp typeert
hem bijvoorbeeld als "iemand die meer geïnteresseerd
is in het spel dan in de inhoud". "Hij was
altijd al bezig met welke mensen weg moesten en wie
op welke plaats moest komen. Het is iemand die heel
goed de media kan bespelen. Maar voor de inhoud heb
ik bij hem nooit zoveel interesse bespeurd."
Journalist Jan Tromp voegt er aan toe: "Hij is
dwangneurotisch, ongelooflijk gericht op scoren. Ik
heb er wel weer bewondering voor dat het dan ook lukt.
Maar het lijkt me dat er sprake is van karakterdwang."
Een collega uit zijn de VARA-tijd weet zich nog haarscherp
te herinneren: "Als er ergens moeilijkheden waren,
was hij er altijd bij."
Straatvoetballertje
Jan Nagel - getrouwd en vader van twee dochters - groeit
op in een arbeiderswoninkje in Amsterdam-West. Zijn
ouders zijn gescheiden. Met zijn vader en twee zussen
woont hij bij zijn oma in. Dat heeft hem gevormd, vertelt
hij in 1980 in een interview met Ischa Meijer. "Het
hele spel van krachten, met al die mensen in dat te
kleine huis, je hebt er geen idee van. Het vormt je
genadeloos tot iemand die ongelijkheden niet aanvaardt
en te lijf gaat." Hij is in zijn jeugd van het
type 'straatvoetballertje', schrijft schoolgenoot Max
Arian in een portret in de Groene Amsterdammer. Door
zijn rebelse gedrag verslijt hij drie middelbare schole,
zonder zijn HBS-diploma te halen.
Zodra hij 18 is, meldt hij zich als lid van de PvdA.
Hij schopt het op zijn 26e tot jongste bestuurslid in
het partijbestuur. Nagel is de bedenker van de naam
Nieuw Links, die staat voor een groep jonge PvdA'ers
die zich verzet tegen de gevestigde partijtop. In die
tijd komt hij onder meer op voor een goede beloning
voor dienstplichtigen en verhoging van het minimumloon.
Nagel wil journalist worden. Daarom begint hij na zijn
diensttijd als administratieve kracht bij de VARA. Dat
kantoorbaantje laat hij al snel achter zich. In de jaren
'70 maakt hij furore met radioprogramma's als In de
Rooie Haan, die regelmatig het nieuws halen. VARA-collega
J. de Graaff legt in NOVA uit hoe dat in zijn werk ging:
"Dan stelde hij een totaal onbekend Kamerlid, dat
ook wel eens publiciteit wilde, voor om te zeggen dat
een pakje shag vijftien gulden moest gaan kosten. Je
hoorde er nooit meer iets over, maar het stond maandags
wel in de krant."
Wegcijferen
Tot voor kort stond Nagel altijd bekend als iemand van
naam, die echter zelden het spotlicht haalde. Hij doet
begin jaren '70 een vergeefse poging om in de Tweede
Kamer te komen. In 1977 wordt hij wel lid van de Eerste
Kamer. Bij zijn afscheid van de VARA sprak Marcel van
Dam legendarische woorden over hem: "Jan Nagel
zegt altijd: het gaat hier niet om Jan Nagel. N.A.G.E.L.
Heeft u dat? Hij gaat zelfs zo ver met zichzelf weg
te cijferen dat hij journalisten belt en vraagt: heb
ik mij bij jou al weggecijferd?"
In 1993 neemt hij langzamerhand een prominentere rol
in. Hij richt Leefbaar Hilversum op, een partij die
door zijn campagnetalent in een klap acht zetels haalt
in de gemeenteraad van zijn woonplaats (20 procent van
de stemmen). In 1998 worden het er zelfs 14. Dat succes
smaakt naar meer. Nagel breekt met de PvdA en richt
Leefbaar Nederland op.
Een van de mensen die hij als mede-oprichter vraagt
is zanger/cafebaas Henk Westbroek van Leefbaar Utrecht.
De manier waarop dat in zijn werk ging is tekenend voor
Jan Nagel, vindt hij. "Hij kwam binnenlopen bij
3FM en vroeg: zullen we samen Leefbaar Nederland oprichten?
Hij had ook eerst kunnen vragen van: goh, hoe gaat het?
Maar nee, zo is Jan: recht op zijn doel af."
De nieuwe partij is, aldus Nagel, niet links en niet
rechts maar eerder een protest tegen alle andere partijen.
"Wij vinden dat de oude indeling in links en rechts
niet meer zo telt", legt hij in De Groene uit.
Bij het paarse kabinet zitten de verschillen achter
de komma. Ons gaat het vooral om een mentaliteit, wij
zien nu vooral een tegenstelling tussen nieuw en oud."
Hij heeft steeds gezegd nooit op de kandidatenlijst
voor de Tweede Kamer te willen. Uiteindelijk staat hij
daar echter toch op, op de tiende plek. "Het bestuur
doet unaniem een beroep op mij", verklaart hij.
Bovendien vallen de resultaten van Leefbaar Hilversum
bij de gemeenteraadsverkiezigen tegen. De partij verliest
5 van de 14 zetels. Naar aanleiding daarvan besluit
Nagel niet aan te blijven als wethouder. Daardoor heeft
hij zijn handen vrij om Kamerlid te worden. En dat is
maar goed ook, vindt Harry van den Bergh, want: "Hij
is in gezelschap van zulke volstrekt onervaren mensen,
dat hij op politiek gebied ongeveer God zelf is".
|
