Pim Fortuyn is overal, zelfs als-ie er niet is. Dat hebben Hans Dijkstal en zijn VVD-vrienden gemerkt op hun congres in Arnhem, eind januari. "Dit is ons congres en niet dat van een ander", bitst vice-premier Jorritsma me toe als ik haar vraag naar de geest van Fortuyn, die (volgens journalisten) rondwaart in de wandelgangen van sportcentrum Papendal.

Dijkstal staat onder druk. Iedereen praat op hem in: voorzitter Eenhoorn ("zeg dat je premier wilt worden"), de campagnestaf ("maak in een paar zinnen duidelijk waar we staan") en de media. Dat laatste ontkennen politici altijd, maar ik weet zeker dat de kranten gespeld worden, de radio altijd aanstaat en de televisie-uitzendingen op de voet worden gevolgd.

Na de eerste dag koppen de kranten: "VVD-congres maakt ruk naar rechts", gevolgd door het advies aan Dijkstal om het congres met een hard, conservatief verhaal toe te spreken. De avond voor zijn speech meldt bureau Interview dat de VVD fors verliest aan Leefbaar Nederland en maar 28 zetels overhoudt als er nu verkiezingen zouden zijn. VVD-kandidaten als Zalm, Jorritsma en Terpstra halen hun breedste niets-aan-de-hand-grijns uit de kast en spreken vertrouwen uit in hun lijsttrekker.

Tot teleurstelling van veel journalisten (aanvankelijk inclusief ondergetekende) komt Dijkstal met een zestig minuten durende Algemene Beschouwing, zeg maar de liberale Troonrede van een premier-in-spe. Heel ouderwets eigenlijk en heel anders dan erelid Hans Wiegel, ingevlogen vanuit Friesland, zou hebben gedaan, hoe vaak Dijkstal hem ook "mijn leermeester" noemt. Dijkstal laat zich niet gek maken en zegt te geloven in eigen kracht. Helaas voor ons levert dat geen leuke "quotes" op. Het verhaal is structureel en aan de saaie kant ("laat ik ook de arbeidsmarkt niet vergeten te noemen").

Dijkstal weet dat het congres liever twintig minuten peptalk hoort dan dit doorwrochte betoog, maar daar heeft hij maling aan. Het slotapplaus is kort en bepaald niet ovationeel, de liberalen ruiken de tap na twee dagen congresseren. Dijkstal wil een inhoudelijke campagne. Misschien wat naïef, want het is lang geleden dat de programma's en niet de personen centraal stonden in het gevecht om de kiezer. Maar welke inhoud? Voorheen typisch liberale punten als misdaadbestrijding en belastingverlaging zijn inmiddels van iedereen.

Maar goed, Dijkstal wil de kiezer Fortuyn doen vergeten. Dat valt niet mee, want professor Pim is overal. Een paar dagen na het congres moet Dijkstal zelfs samen met hem op de foto. Fortuyn kijkt lachend naar Dijkstal, maar de liberale leider kijkt in de verte, alsof hij denkt: "mag ik hier weg?".