|
'
Fortuyn blijft een factor van belang'
13-05-02
Het zal nooit meer hetzelfde worden. Dat was een veelgehoorde
uitspraak na de aanslagen in de Verenigde Staten op
11 september, die na de moord op LPF-lijsttrekker Pim
Fortuyn opnieuw opgeld doet. Vooraanstaande Nederlanders
als journalist Willem Oltmans en schrijfster Naima el
Bezaz denken dat de aanslag veel impact zal hebben op
de Nederlandse politiek en samenleving. "Fortuyn
zal de geschiedenis ingaan als een factor van belang".
 Willem
Oltmans
Oltmans was in het buitenland op 6 mei, in Bagdad
om precies te zijn. Maar zelfs daar haalde de moord
op Fortuyn het nieuws. Het zegt hem genoeg: "Zelfs
internationaal heeft hij beroering teweeg gebracht."
Terug in Nederland kan hij niet anders dan constateren
dat er een "aardbeving" heeft plaatsgevonden
"in het vastgelopen politieke machtscentrum".
"Ik heb vanmorgen een rondje gelopen door de Jordaan.
De reactie die je hoort in het tabakswinkeltje en de
kopieerzaak is dat mensen ondanks alles toch op Fortuyn
gaan stemmen, vanwege het onrechtvaardige. Ik sprak
een paar stevige kerels, die er een week niet van hadden
geslapen."
Zelf zal Oltmans woensdag in het stemhokje ook de naam
van zijn vermoorde vriend aankruisen. "Om de boel
eens flink in de war te schoppen", verklaart hij.
Het gaat hem niet om de LPF, want die vertrouwt hij
niet helemaal. "Als je alleen al die voorzitter
neemt, die Langendam. Die heeft in de NRC gezegd dat
ik niet op de lijst mocht, omdat ik de natuurkundige
Kistemaker zwart had gemaakt. Maar hij heeft mij verward
met een ander. Dat bewijst wel dat er een paar ontzettende
lullo's op die lijst staan."
"Fortuyn zal de geschiedenis ingaan als een factor
van vitaal belang", weet Oltmans. "Het is
net of er een nieuwe directeur is binnengehaald bij
Ford of Philips, die de boel eens flink wakkerschudt.
Er is een gigantische onvrede. En Fortuyn verwoordde
die. Hij zei gewoon wat hij dacht, en het kwam uit het
merg van zijn botten. Dat zijn we hier niet gewend.
Als je iets over Sharon zegt, ben je meteen een anti-semiet.
Nou, ik ben geen anti-semiet, maar ik vind Sharon wel
een oorlogsmisdadiger."
Naima el Bezaz
Ook schrijfster Naima el Bezaz denkt dat er definitief
iets is veranderd na de 6e mei. " Er is een gevoelige
slag toegebracht aan de democratie. Ik kom zelf uit
Marokko. Daar mogen veel dingen niet worden gezegd.
Maar nu zie je dat het in Nederland precies hetzelfde
is. Je mag sommige dingen niet zeggen over bijvoorbeeld
allochtonen of de multiculturele samenleving. Het is
een soort van betutteling, alsof je een kind leert fietsen
maar het niet durft los te laten."
Zij hoopt dat het een verandering ten goede is. "Heel
veel mensen, ook allochtonen vinden dat Nederland vol
is. Ik ben het daar niet mee eens. Maar het is te lang
een taboe geweest om erover te praten. Ik denk dat er
nu meer discussie zal komen, en dat is goed. Ik ben
tegen taboes en voor discussie. Ik denk dat er nu nog
meer mensen op de LPF zullen gaan stemmen dan voor de
moord. Toen dachten veel aanhangers nog dat ze zich
moesten schamen. Ik denk dat het het beste is als die
mensen hun idee"en en gevoelens niet meer hoeven weg
te drukken."
Ahmed Aboutaleb
Directeur Ahmed Aboutaleb van FORUM, instituut voor
multiculturele ontwikkeling, houdt zijn hart vast. "
Pim Fortuyn is er niet meer. Dat betekent dat we nooit
zullen weten hoe de uitslag van de verkiezingen voor
hem zou zijn uitgepakt. Dat geeft een heel akelig gevoel.
Ik denk dat de intellectuelen zich nu van de LPF zullen
afkeren, omdat zij te weinig vertrouwen hebben in de
lijst. Wat overblijft is de harde kern van ontevreden
mensen."
Hij roept alle kiezers op "een stem uit te brengen
voor elkaar". "De dood van Pim Fortuyn heeft
veel mensen bij elkaar gebracht. Ook allochtonen betreuren
deze gebeurtenis ernstig. Dat blijkt wel uit de condoleanceregisters.
We zouden van dit treurige moment dan ook een solidariteitsmoment
moeten maken."
Het is volgens hem aan de nieuwe regering om de onvrede
van de aanhangers van Pim Fortuyn in goede banen te
leiden. Bijvoorbeeld door hen "een geweldige plek"
in het Regeerakkoord te geven. "Daarin moet bijvoorbeeld
ruim aandacht zijn voor gevoelens van onveiligheid,
ook al zijn die soms subjectief."
Wat hem het meest verontrust is de verharding van de
verkiezingscampagne, die niet bij het Nederlandse coalitiestelsel
past. "Je kunt elkaar niet eerst voor rotte vis
uitmaken en vervolgens samen een coalitie vormen. Alles
moet besproken kunnen worden, maar je moet oppassen.
Fortuyn is door sommige politici in een kwaad daglicht
gesteld. Zalm noemde hem bijvoorbeeld een gevaarlijke
man. Maar zelf haalde hij ook behoorlijk uit. Ik hoor
hem nog zeggen dat Melkert een leugenaar en bedrieger
was."
Maarten Hajer
Politicoloog Maarten Hajer van de Universiteit van Amsterdam
heeft nog geen idee welke kant het opgaat. "Ik
denk dat niet zozeer de moord, maar de reactie daarop
gevolgen kan hebben voor de politiek. Het is nu duidelijk
geworden dat voor het eerst sinds begin jaren ' 80 de
kloof tussen burgers en politiek is vergroot. Vooraanstaande
politicologen gingen er tot nog toe vanuit dat die kloof
eigenlijk niet meer bestond in Nederland."
Dat de mensen die na de dood van Fortuyn massaal de
straat opgingen, ook allemaal op de lijsttrekker van
de LPF gaan stemmen, staat wat hem betreft niet vast.
"Na 6 mei zijn de dagen heel erg lang. En ook de
tijd tot de verkiezingen is nog heel lang. Het kan zijn
dat deze beweging deze week al weer min of meer verdwijnt.
Dat moeten we afwachten."
Hij maakt zich er wel zorgen over "dat het linkse
geweld misschien te lang is vergoeilijkt". "Dat
zou heel pijnlijk voor de linksen onder ons, waar ik
mezelf ook toe reken. Er wordt al verwezen naar aanslagen
op de politici Janmaat (Kedichem, 1986) en Kosto (Grootschermer,
1991). Je kunt pas zeggen hoe significant deze politieke
moord is, als eventueel blijkt dat er een patroon in
deze acties zit."
"Dan zal de achterkant van onze tolerantie blijken",
vreest Hajer. "Dat is een punt dat Fortuyn naar
voren heeft gebracht. We zouden bijvoorbeeld te tolerant
zijn tegenover buitenlanders die misstappen begaan.
Hij zei dat je je niet moest verontschuldigen als je
'kutmarokkanen' hebt gezegd. Maar dat je dan moet uitleggen
dat er onder Marokkanen groepen jongens zijn die het
niet goed doen"
|
