In de schaduw van de lokale partijen groeit ook het CDA. De christen-democraten winnen 86 zetels. Zij blijven met in totaal 2152 raadszetels met afstand de grootste landelijke partij. De Partij van de Arbeid en de VVD zijn de grote verliezers. De liberalen raken 156 zetels kwijt en komen op 1504 zetels, de sociaal-democraten leveren zelfs 231 zetels in om op een totaal van 1455 uit te komen. De uitslag betekent dat één op de zeven gemeenteraadsleden van de PvdA moet stoppen.

Hoe sterk de verhoudingen gewijzigd zijn, blijkt wel uit de uitslag in het traditionele PvdA-bolwerk Rotterdam. De nieuwkomer Leefbaar Rotterdam zorgt onder leiding van Pim Fortuyn voor een sensatie door in één klap de grootste partij te worden met 17 zetels. De PvdA verliest in Rotterdam vier zetels en komt uit op elf. De VVD verliest vijf van de negen zetels. De situatie in Rotterdam blijkt een voorafspiegeling van de landelijke politieke situatie als in april een coalitie van Leefbaar Rotterdam, het CDA en de VVD wordt gevormd.

Als de lijsttrekkers van de grote partijen die avond bij Paul Witteman aanschuiven voor een tv-debat, wordt de triomf van Pim Fortuyn en de neergang van de paarse boegbeelden Melkert en Dijkstal pijnlijk duidelijk. In een ijzige sfeer trekt Fortuyn het debat naar zich toe, ten koste van een ontwijkende Melkert. Op de vraag of het gesprek met Fortuyn hem bevallen is, antwoordt hij: "Het hoort erbij". Een uitbundige Fortuyn zegt het jammer te vinden "dat de heer Melkert niet wat vrolijker is". Ook binnen hun partijen krijgen Dijkstal en Melkert de volle laag voor hun desastreuze optreden. Het zou niet meer goed komen.

De opkomst bij de gemeenteraadsverkiezingen is slecht. Maar 57,7 procent van de kiesgerechtigden maakt de gang naar het stemlokaal. In de gemeenten Best en Vlaardingen zorgt een noviteit voor grotere belangstelling. Daar vindt voor het eerst in de Nederlandse geschiedenis een burgemeestersreferendum plaats. In Best krijgt de D66-politica Demmers-Van der Geest de meerderheid van de stemmen. Zij is tot dan toe nog burgemeester van het naburige Reusel. In Vlaardingen wint de Groninger PvdA-wethouder Bruinsma.

Het opmerkelijkste nieuwe gemeenteraadslid wordt gekozen voor de lokale partij in de gemeente Ronde Venen. De volkszanger André Hazes neemt daar plaats in de raad. Hij is in de maanden die volgen voortdurend het mikpunt van de andere partijen omdat hij vanwege zijn zangcarrière veel raadsvergaderingen overslaat. Uit frustratie over die aanhoudende kritiek legt hij na drie maanden zijn functie neer.


Lees ook:

Thema nieuwe politiek
Val Kabinet-Paars II
Tweede-Kamerverkiezingen in Nederland
Beëdiging Kabinet-Balkenende overschaduwd door vertrek Bijlhout
Regeerakkoord 'Werken aan vertrouwen'
Balkenende biedt koningin ontslag aan
Site Nederland kiest 2002