"Nagenoeg alle bouwbedrijven houden een schaduwboekhouding bij. Daar valt of staat het systeem mee." Dat zegt Ad Bos, op de eerste verhoordag tegen de parlementaire enquêtecommissie over de bouw. Klokkenluider Bos, voormalig technisch directeur van het weg- en waterbouwbedrijf Koop Tjuchem, herhaalt daarmee de aantijgingen die hij in 2001 deed in het tv-programma Zembla.

De enquêtecommissie Bouwnijverheid onderzoekt of de bouwwereld in Nederland inderdaad structureel concurrentiewetten negeert en opdrachtgevers oplicht. Ook richt de commissie zich op de aantijgingen dat een flink aantal ambtenaren corrupt is. Dat blijkt inderdaad het geval. Bos getuigt diverse malen met ambtenaren in een bordeel te zijn geweest. Ook ontdekt de commissie het bestaan van praatgroepjes waar grote bouwondernemingen elkaar opdrachten toeschuiven.

De verhoren verlopen weliswaar vlekkeloos, het instellen van de enquêtecommissie in de maanden ervoor gaat moeizamer. De initiatiefnemer, PvdA'er Rob van Gijzel, wordt tegengewerkt en stapt uit de Tweede Kamer. Daar ontstaat een gevecht om de voorzittershamer. De VVD claimt 'aan de beurt' te zijn, maar moet bakzijl halen als GroenLinkser Marijke Vos de hamer ter hand mag nemen.

Buiten de Kamer ondervindt de commissie tegenwerking van accountantskantoor Deloitte & Touche. In een rapport beschrijft het kantoor hoe de provincie Zuid-Holland bouwprojecten aanbesteedt, uitvoert en betaalt. De commissie vraagt de stukken op waarop het rapport is gebaseerd, maar krijgt nul op rekest. Vanwege een geheimhoudingsprotocol wil Deloitte & Touche niets overdragen. Een gang naar de rechter volgt en vlak voor de verhoren beginnen, krijgt de commissie de informatie alsnog in handen.

In december presenteert de commissie haar eindrapport. Het verboden vooroverleg heeft tot prijsopdrijving geleid, is de conclusie. De overheid betaalde mogelijk 8,8 procent te veel voor projecten. Aan de prijsafspraken deden zo'n 600 bouwbedrijven mee. Met signalen dat er gefraudeerd werd, werd niets gedaan. Minister Korthals van Defensie heeft de Kamer onjuist geïnformeerd, zegt de commissie-Vos. Korthals treedt daarop af.

Lees ook:

Interview Rob van Gijzel
Dossier Bouwfraude op Nosnieuws.nl